Od zawsze rozpamiętujemy szkody, które wyrządzili nam najeźdźcy: Tatarzy, Krzyżacy, Szwedzi, Turcy, Rosjanie, Prusacy, Austriacy i wreszcie Niemcy. Gdy jednak przyjrzymy się bliżej tej kwestii okazuje się, że największymi wrogami zabytków naszej, i nie tylko, kultury, jesteśmy my sami. Problem ten wielokrotnie podnosiliśmy na naszych łamach, oczywiście bezskutecznie. Dla­czego z taką łatwością władze Polski przechodzą do porządku dziennego nad niszczeniem zabytków stworzonych przez naszych przodków?

Oczywiście natychmiast podniosą się głosy oburzonych włodarzy, którzy stwierdzą, że nie ma na ratowanie zabyt­ków pieniędzy. Jest to oczywiście zwykłą wymówką, gdyż nie o pieniądze chodzi, lecz o zdrowy rozsądek. Jeśli się miało pieniądze na Euro 2012, jeśli będzie się miało na zimowe Igrzyska Olimpijskie (oby nie przyznano ich Polsce), nie moż­na twierdzić, że brak 50 milionów zł na remont zabytkowego zamku w Mosznej. Po co zdobyliśmy go na Niemcach skoro nie potrafimy się nim w odpowiedni sposób opiekować?

Władze co i raz tworzą nowe instytu­cje, a za tym oczywiście idzie potrzeba stworzenia im nowej siedziby. Oczywiście, stara polska zasada „zastaw się, a postaw się” obowiązuje, powstają więc siedziby instytucji publicznych w miejscach nieprzy­stosowanych, drogich, niedostępnych dla petenta (może właśnie o to chodzi).

Właśnie otwarto Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego (ECMKP) w Lusławicach. Wydano na jego budowę co najmniej 60 milionów zł. Następnie trzeba będzie tę instytucję utrzymywać. Warto więc zadać proste pytanie: dlaczego ta instytucja nie mogła zagościć w murach zamku w Mosznej (to oczywiście tylko przykład) – koszt byłby porównywalny. W krajach, w których zabytków nie brakuje, państwowe i pry­watne instytucje uznają za coś niezwykle nobilitującego posiadanie siedziby z tzw. „duszą”, mogącej poszczycić się wielo­wiekową historią. A u nas panuje wciąż pogląd zaszczepiony w narodzie przez Gomułkę, a może i Bieruta, że wszystko co nowoczesne jest piękne.

Nie chodzi tu o to, że akurat ECMKP powinno mieć swoją siedzibę w Mosznej. Chodzi o to, że zamiast ratować zabytki nie poprzez zwykłe remontowanie, ale poprzez danie im drugiej szansy i znale­zienie dla nich zastosowania, wydaje się ogromne pieniądze na tworzenie nowych, w większości paskudnych budynków, które na pewno nie przetrwają choćby połowy tego czasu co wspomniany zamek. Można wątpić, czy nasi potomkowie będą tak samo zafascynowani tymi potworkami z przełomu XX i XXI w., jak my jesteśmy zauroczeni zabytkami z przeszłości. I raczej nie będą nam wdzięczni za to, że przetrwał ECMKP, a nie zamek w Mosznej. Województwo Dolnośląskie posiada około 600 zamków i pałaców wymagających pilnie renowacji. Około 250 zabytków uległo bezpowrotnemu zniszczeniu. Praw­dopodobnie w innych województwach jest podobnie. Bez żadnego skrępowania pozwalamy na niszczenie obiektów ma­jących wielowiekową tradycję i wolimy budować, na ogół wątpliwej wartości archi­tektonicznej, obiekty, które nie przetrwają nawet 50 lat!

Na nieszczęście sytuacja ta dotyczy nie tylko architektury. Tak samo dzieje się z muzyką, tyle że rezultaty naszej głupoty nie są spektakularne: partytury zjedzone przez myszy w żaden sposób nie mogą się równać z ruinami budowli, które jeszcze kilka lat temu były do uratowania. Ale stra­ta w naszej kulturze jest tak samo dotkliwa.

Od lat daje się zauważyć, jak Polacy różnych profesji, pojawiający się poza Polską, mają problem z po­prawną pisownią swoich imion i nazwisk. O poprawną pisownię swoich imion i nazwisk dbają Hiszpanie, Portugalczycy, Czesi, Słowacy, Estończycy, Litwini... Niestety, Polacy w tej materii zapominają o właściwej pisowni swoich imion i nazwisk. A wystarczy przywołać przykład choćby Mieczysława Weinberga. Ten pochodzący z Polski kompozytor, któremu przyszło żyć w ZSRR nigdy nie wstydził się swego pochodzenia i przynależności do naszego narodu o czym świadczyło jego imię. War­to więc z jego bogatej biografii przywołać fakt z ostatnich lat jego życia. Otóż kom­pozytor sądownie przez kilka lat upominał się o polską pisownię swojego imienia. I w końcu taką otrzymał. Widać, jak ważne było dla niego pisane po polsku imię Mie­czysław. Można takie działanie dedykować współczesnym polskim artystom: dyry­gentom, śpiewakom, instrumentalistom, gwiazdom sportu i laureatom Nobla, którzy narażają się na śmieszność zapominając o polskiej pisowni swoich imion i nazwisk. Czyżby się wstydzili swojego pochodzenia i kultury języka! W zakłopotanie wprowa­dzić może znaleziona odpowiedź na taki stan rzeczy…